Наперадзе мяне ішла бадзёрым крокам жанчына з пустымі вёдрамі. Я баяўся, што перад маёй машынай яна можа перайсці дарогу, і рухаўся ўслед за ёй як мага больш павольна. У кроках дзесяці пад разлапістым старым клёнам стаяў пакрыты дранкай, трохі пакрыўлены калодзеж. Але, на маё вялікае здзіўленне, жанчына да яго не павярнула, а прайшла яшчэ метраў дваццаць і ступіла з бруку вуліцы ў высокую траву закінутага ўчастка. На ім толькі і было, што зараслі густога малінніку і пара яблынь ад некалі вялікага вясковага саду, якія дажывалі свой век. Спыніўшыся і заглушыўшы матор, я адразу ж пачуў не забытае яшчэ з дзяцінства рыпенне калаўрота калодзежа.
«Так на гэтым участку акрамя старых яблынь ёсць яшчэ калодзеж!» – падумаў я і па добра пратаптанай сцежцы пайшоў на гук вады, якая лілася ў вядро. Павітаўшыся і папрасіўшы прабачэння, пацікавіўся, чаму жанчына прайшла міма таго калодзежа, які быў значна бліжэй да яе дома.
– А няма тут ніякага сакрэту, – з усмешкай адказала яна. – У гэтым калодзежы вада самая смачная, больш нідзе такой няма. Гаспадары яго ўжо даўно на могілках, але калодзеж мы не кідаем. Хто яшчэ ёсць у вёсцы – да яго ідуць. Нікому ён не адмаўляе, хоць усе ведаюць, што ён у нас з характарам.
– А як гэта – з характарам? – пацікавіўся я і ў адказ пачуў невялікую, але цікавую гісторыю...
– Мой дзядуля распавядаў – а ён ад бацькі свайго чуў гэты аповед, – што калодзеж гэты першым людзі выкапалі, як толькі сталі тут зямельныя надзелы купляць. Адным калодзежам усе карысталіся. Запомніўся ўсім першы выпадак, калі ён свой нораў паказаў. Было падчас гэта французскай кампаніі. Усё роўна, хто ў вёсцы тады спыняўся, французы або рускія войскі, але калодзеж у той жа час мялеў. Вады і паўвядра нельга было набраць. І тыя, і іншыя з гэтай прычыны тут доўга не затрымліваліся. Так, парабуюць фуражу ды правіянту і сыходзяць.
Выпадак гэты, можа, і забыўся б, калі б не новая праява. Пасля падаўлення паўстання Каліноўскага ў лесе, недалёка адсюль, некалькі палонных паўстанцаў рускія салдаты расстралялі. Вярнуліся ў вёску коней напаіць, вядро ў калодзеж апусцілі, а назад толькі вільготны пясок паднялі. Жыхары вёскі спалохаліся – ваду больш не было адкуль браць. Але як толькі салдаты з'ехалі, на дне калодзежа зноў з'явілася вада.
Так і павялося: як калодзеж нораў свой паказваў, да ракі па ваду хадзілі. Пасля Першай сусветнай вайны дамы новыя падняліся, вёска вырасла, з'явіліся і новыя калодзежы. Бацькі мае распавядалі, што ў перыяд раскулачвання вада ў калодзежы знікала не адзін раз. А падчас нямецкай акупацыі вады ў гэтым калодзежы тры гады не было. Дошкамі яго закідалі, так да канца вайны ён і прастаяў. А калі аднойчы адзін з франтавікоў, што нядаўна дадому вярнуўся, дошкі з яго скінуў, глянуў, а там вады ў ім поўна – кубкам чэрпай.
Я ў горадзе ў дачкі была, там гэтую гісторыю пра наш калодзеж распавяла, ды з мяне толькі пасмяяліся. Вось і вы мне, бачу, не верыце. Ну ды бог з вамі. Вады пакаштуйце...
Паставіла вядро на лаўку і дазволіла піць проста з яго. Так, на самай справе смак быў незвычайны. Нагадвала вада кляновы сок...