Калі мне было гадоў восем, я моцна прастыў і потым захварэў. І сёння ў маёй памяці засталіся тыя клопат і ўдзел, з якімі лекары і акушэркі выходжвалі мяне ў дзіцячым аддзяленні сельскай бальніцы. Па вечарах у нашу палату прыходзіла нянечка – цётка Соня, – і, прысеўшы на табурэтку, распавядала нам усякія цікавыя гісторыі і казкі на ноч. Вось вам адно з апавяданняў ад поўненькай, з качынай хадой, вельмі вёрткай і звонкай на голас жанчыны...
Асноўная дарога, якая вядзе праз лес ад нашага невялікага мястэчка ў суседнюю вёску, была шырокай, заўсёды разбітай абадамі колаў і капытамі коней. Шмат сцяжынак разбягалася ад асноўнай дарогі ў лясны гушчар, але адна з іх была асаблівай, і не толькі таму, што вяла ў багатыя грыбныя ды ягадныя месцы, але яшчэ і тым, што па ёй можна было трапіць на незвычайнае лясное скрыжаванне сямі кірункаў. Лясныя дарогі сыходзілі сям'ю прамянямі ад гэтага скрыжавання – кожная ў свой бок. А яшчэ была восьмая...
Але не будзем забягаць наперад, а раскажам так, як чулі ад мілай цёткі Соні.
І гэты лес, і ўсе прылеглыя да яго дубровы належалі багатаму магнацкаму роду. За ляснымі ўгоддзямі ўжо не першы дзясятак гадоў прыглядаў ляснік, па заслугах аблашчаны гаспадаром тутэйшых земляў. У яго быў прыстойны фальварак, каменны дом, жонка і восем дзяцей. Сярод іншых абавязкаў лесніка быў і продаж страявога лесу. Да далёкіх дзялянак пракладваліся нешырокія прасекі, па якіх і вывозіўся матэрыял на часовыя склады для лесу. Хутчэй за ўсё, менавіта па задуме лесніка вясной тут на месцах прасек з'явілася восем дарог – па колькасці яго дзяцей. На скрыжаванні, дзе яны сыходзіліся, быў усталяваны вялізны дубовы крыж, на верхавіне якога зладзіла гняздо нейкая лясная птушка.
Старажылы сцвярджалі, што да нядаўняга часу гэтыя прасекі, ператвораныя ў дарогі, нават насілі імёны дзяцей лесніка. Так і казалі: «на Дар'інай дарозе», «на дарозе Юстыны» або «недалёка ад дарогі Лявона».
Сёння скрыжаванне без крыжа, і ад яго ідзе ў лес толькі сем дарог. Куды ж падзелася восьмая? Знікненне яе звязана з французскай кампаніяй 1812 года. Усе прадстаўнікі магнацкага роду ваявалі на баку Напалеона, і калі яго войскі адступілі ад Масквы да гэтых месцаў, яны сышлі разам з французам ў Еўропу. Але перад гэтым ляснік быў таемна выкліканы ў палац, што размяшчаўся вёрстаў за дваццаць адсюль. Як даверанаму чалавеку, яму даручылі тэрмінова вывезці сямейныя каштоўнасці і схаваць у надзейным месцы. Ад двара з некалькімі падводамі ляснік адправіўся бліжэй да паўночы, а з першымі прамянямі світання дабраўся да свайго дома, змяніў коней і накіраваў абоз у лясны гушчар. Менавіта на адной з васьмі дарог быў надзейна пахаваны найбагацейшы скарб каштоўнасцяў палаца.
Адзін з сыноў лесніка часта падмяняў бацьку ў лясных справах яшчэ пры жыцці. Хутчэй за ўсё, па даручэнні бацькі адну з дарог ён стаў спецыяльна запускаць, даваць ёй зарасці. Ну, нібыта патрэба ў ёй адпала. Неўзабаве лес паглынуў яе без астатку. І ўжо перад Другой сусветнай вайной ад дарогі гэтай застаўся толькі адзін успамін. Крыж са скрыжавання таксама знік. І, як дадавала ў сваім аповедзе цётка Соня, звернуты ён быў менавіта да той, восьмай, дарогі.
Але тыя сем дарог, што засталіся, па-ранейшаму разбягаюцца з ляснога скрыжавання ў найбагацейшыя на грыбы ды ягады ўгоддзі...