Каменныя крыжы №2 >
Кропкі Каменныя крыжы №2
На гэтым пагорку чаго толькі няма! І габрэйскія могілкі, і праваслаўныя, і каталіцкія, і пахаванні Другой сусветнай вайны. Ёсць тут і каменныя крыжы. На асобных крыжах захаваліся выбітыя надпісы і даты. Прыгледзеўшыся, можна разглядзець нават імёны. Ёсць крыж з цёмна-чырвонага матэрыялу, хутчэй за ўсё, з граніту. Многія крыжы, зваліўшыся на зямлю, з часам знікаюць пад пластом зямлі.
Гэты старадаўні беларускі горад вядомы мноствам архітэктурных помнікаў. Ля новай царквы на праспекце Рэвалюцыі ўмураваны ў невысокі пастамент каменны крыж, форма і агульны выгляд якога дазваляюць назваць яго адным з найпрыгажэйшых у Беларусі.
У Крупскім раёне, недалёка ад Халапенічаў, на старым штучным узгорку ля драўлянага храма таксама можна ўбачыць вялікі каменны крыж. Побач з ім, ледзь прыкметны ў траве, тырчыць яшчэ адзін крыж, нашмат меншы за свайго субрата. Менавіта гэты крыж спарадзіў у мяне жаданне паспрабаваць уласнаручна высекчы крыж з каменю для свайго музея.
Па вузенькай сцяжынцы мы ідзём на невялікія мясцовыя могілкі, дзе калісьці стаяў драўляны ўніяцкі храм. Магчыма, гэты каменны крыж захаваўся з тых часоў. Ён моцна нахіліўся ў адзін бок, сышоў у зямлю. Паводле некаторых легенд, крыжы растуць з зямлі, а вось гэты ўрастае ў зямлю, хаваецца ад нас.
На беразе ракі Клява, практычна ў сярэдзіне вёскі захаваліся старэнькія, але вельмі ахайныя могілкі. Сярод каменных надмагілляў можна ўбачыць цудам захаваную каменную надмагільную пліту з чырвонага мармуру з надпісам «Gzaknovska Wanda». Недалёка ад гэтага пахавання – даволі масіўны каменны крыж з ледзь прыкметнымі надпісамі, таксама глыбока ўрослы ў зямлю.
У Барысаўскім раёне, сярод шырокіх, месцамі забалочаных лясоў, на беразе невялікай ракі Сха, якая ўпадае ў раёне Барысава ў Бярэзіну, жыве сваім штодзённым жыццём вёска з мілай назвай Крынічкі. Недалёка ад вёскі, на краі поля, ля прасёлкавай дарогі стаіць каменны крыж. Мясцовыя жыхары сцвярджаюць, што дзесьці пахаваны ў зямлі яшчэ адзін крыж, з надпісамі, аднак усе спробы знайсці яго не прынеслі выніку.
Калі стаяць спіной да выезду з вёскі, то, калі прайсці праз прасторнае поле, прыкладна за два кіламетры ад самой вёскі, глыбока ў лесе можна адшукаць гэтае ўнікальнае месца. Па ледзь прыкметнай сцяжынцы пройдзем у чысты малады хвойнік. Сярод рознакаляровых імхоў і лясной дробнай параслі ў выглядзе кустоў чарніцы і дробнай папараці мы ўбачым цэлы збор каменных крыжоў рознай формы і колеру. Многія крыжы паволі «знікаюць», а месца разбураецца цяжкай тэхнікай.
Недалёка ад драўлянай царквы Раства Багародзіцы, якая была ўзведзена тут у 1894 г., на могілках захаваўся невялікі па сваіх памерах каменны крыж правільнай формы. Гэты цуд тварэння рук чалавечых высечаны з суцэльнай каменнай глыбы з дапамогай самых простых інструментаў.
Паміж вёскамі Навасёлкі і Шацькі, на мясцовых старэнькіх могілках ёсць магчымасць убачыць адразу некалькі каменных крыжоў рознай формы і велічыні. Адзін крыж пашкоджаны часам або людзьмі.
Фотагалерэя