Крэўскія вартавыя >
Кропкі Крэўскія вартавыя
Міма гэтага каменя можна прайсці зусім побач і не заўважыць яго. Валун ляжыць на адкрытым месцы на невялікай лясной паляне, якая адгароджана ад вёскі даволі высокім земляным валам. Невядома, наколькі вялізная частка валуна схаваная пад зямлёй, але звонку ўзвышаецца толькі магутнае каменнае плячо гэтага волата. Аб камені захавалася некалькі легенд.
Чарговы валун і чарговая кранальная легенда, якая сцвярджае, што на гэтым высокім пагорку некалі стаяў вельмі прыгожы сядзібны дом, да якога вяла крутая драўляная лесвіца. На яе прыступках заўсёды чакалі юную гаспадыню дома два велізарныя каты. Але вось прыгажуня выйшла замуж, і жаніх павёз яе ў свой дом, забараніўшы маладой жонцы ўзяць з сабой катоў. Тыя так і засталіся на лесвіцы і ад тугі ператварыліся ў камяні. І дом, і лесвіца з часам зніклі, і толькі закамянелыя каты сядзяць на сваіх ранейшых месцах.
Старажылы сцвярджаюць, што некалі, вельмі даўно, Крэўскі камень значна больш узвышаўся над зямлёй, і дадаюць, што, магчыма, волат стаў павольна апускацца ў зямлю ад таго, што ўзлаваўся на людзей: маўляў, забыліся да яго дарогу, перасталі аказваць увагу, адорваць волата данінай і малітвамі. Магчыма, так яно і ёсць, а забалочаная глеба зусiм ні пры чым.
Калісьці менавіта з гэтага пагорка з цемры дрымучага лесу пагражалі ворагі людзям мірнага паселішча, што раскінулася ўздоўж некалі бурнай рачулкі. І тады ўстаў на абарону жыхароў паселішча волат і сеў на камені на яго ўскраіне, прыкрываючы сабой усе падыходы да сяла. І так ён доўга сядзеў на камені, што і сам ператварыўся ў вялізны валун. А ворагі так і не асмеліліся напасці на вёску, баючыся грознага волата нават у абліччы каменя.
Не пакідае пачуццё, быццам гэта волат толькі што хадзіў па непраходным лясным гушчары і вось толькі зараз выйшаў да краю дарогі, заўважыў незнаёмцаў і імгненна ператварыўся ў вялізны валун, зрабіўшы выгляд, быццам ён заўсёды тут і ляжаў. Не будзем доўга трывожыць стомленага волата, асцярожна абыдзем яго, палюбуемся постаццю і веліччу і, паклаўшы ля падножжа некалькі цукерак або манетку, адправімся дадому.
Камень гэты стаіць каля вёскі Старыя Баруны. Невялікія пералескі, палі, што забягаюць у спадзістыя нізіны і зноў падымаюцца на пагоркі, нават дарога, якая бяжыць уздоўж гэтых абшараў, – усё гэта яго ўладанні. Ён тут гаспадар, такі ён тут адзін. Яго сіле і магутнасці падпарадкаваны, здаецца, нават час. Рознакаляровыя імхі, якія пакрываюць гэтага ўладара, здалёк нагадваюць дарагі плашч. Мы таксама адвесім яму паклон, з глыбокай павагай дакранёмся да яго бакоў і рушым ў дарогу далей.
Па адной з легенд, гэты камень ля вёскі Белая – закамянелая прыгажуня, якая не дачакалася свайго каханага, што выратаваў яе ад крыважэрнай лясной пачвары. Звер спрабаваў зацягнуць дзяўчыну ў сваё логава, але юнак падхапіў яе на рукі і кінуўся ў бліжэйшую раку, каб пераплысці на другі бераг і выратавацца ад пераследу. Ачуняўшы на беразе, дзяўчына зразумела, што юнак патануў. Тады яна села на беразе і стала чакаць – вось і сёння ў вобразе вялізнага валуна яна ўсё яшчэ спадзяецца, што яе выратавальнік выплыве.
Камень ляжыць на полі ля краю прасёлкавай дарогі недалёка ад вёскі з мілай назвай Укропенка. Мясцовыя жыхары шануюць i месца, дзе ляжыць валун, і сам камень, прыпісваючы яму разнастайныя цудадзейныя ўласцівасці: нібыта чалавек, які прысеў каля каменя, здабывае здароўе, шчасце, душэўны спакой і здольнасць бачыць будучыню.
Ну як жа селішчу, што суседнічае з такім унікальным помнікам прыроды, не пераняць у яго назву? Можна справядліва заўважыць, што населеных пунктаў з падобнымі назвамі шмат, а камянёў-волатаў побач няма. Аднак я вазьму на сябе смеласць сцвярджаць, што калісьці камяні там былі, але па прашэсці нейкага часу па розных прычынах былі знішчаныя, і памяць аб іх захавалася толькі ў назве.
Зусім нядаўна месца побач з вёскай Агароднікі, што абкружае гэты легендарны камень, было з любоўю добраўпарадкавана, бо гэты валун наведвае вялікая колькасць дзяўчат, жанчын, а ў апошні час і маладых. Перад намі «Нявесцін камень», які, паводле падання, мае сілу даваць парам доўгае-доўгае сумеснае жыццё, а незамужнім дзяўчатам – дапамагаць знайсці сваё шчасце і сустрэць каханага.
Фотагалерэя