Мясціны

Аглядная вежа (1828 г.)

Побач з будынкам аранжарэі ўзвышаецца яшчэ адзін помнік архітэктуры эклектыкі, збудаваны з цэглы у 1828 г., – аглядная вежа. Некалі яна служыла вытворчай трубой цукровага завода. Калі падняцца па вінтавой лесвіцы на назіральную пляцоўку вежы, можна палюбавацца ўсім палацава-паркавым комплексам з вышыні.

Адміністрацыйны будынак (1904 г.)

Адміністрацыя гміны (1920 г.)

Адміністрацыя гміны (1928 г.)

Гміна – гэта адміністрацыйная адзінка, частка павета. У абавязкі гміны ўваходзіла ахова здароўя, адукацыя, транспарт і дарогі, гандаль і г.д. Гальшанская гміна не выключэнне. У сярэдзіне 1920-х гг. па вул. Замкавай, якая вядзе да руін замка Сапегаў, пабудаваны драўляны будынак гміны. Акрамя прасторнага першага паверха ў ім маюцца дадатковыя памяшканні на мансардным паверсе. Сёння будынак адноўлены і дзейнічае як гасцініца.

Акружны суд (Леніна, 32)

Двухпавярховы будынак акружнога суда ў стылі класіцызму, які знаходзіцца на вул. Леніна, 32, пабудаваны з цэглы ў 1883 г. Галоўны фасад будынка выходзіць на плошчу Свабоды, якая некалі называлася Саборнай плошчай. У цэнтральнай частцы галоўнага фасада знаходзіцца трохпавярховы рызаліт, аформлены невысокімі франтонамі. Другі паверх мае арачныя вокны. Дапаўняюць дэкор фасада руставыя вуглы на ўсю вышыню пабудовы.

Альба (ваколіцы Нясвіжа)

На вялікі жаль, Альба, якая пачынала будавацца яшчэ у сярэдзіне ХVI ст. як загарадная рэзідэнцыя Радзівілаў, да сёняшняга часу захавалася у вельмі дрэнным стане. Акрамя воднай сістэмы, можна ўбачыць і рэшткі старажытных паркаў, дзе мы з вялікім задавальненнем паглядзім на вельмі старыя дубы, якія захаваліся побач з уязной алеяй, у яе пачатку з правага боку. Таксама дубы захаваліся па берагах закінутых альбінскіх каналаў і вакол штучных сажалак.

Арачны мост (Леніна, 2)

Арка (1780 г.)

Арка пабудаваная на былой Саборнай плошчы, у невялікім скверыку побач з будынкам былога Пазямельна-сялянскага банка ў стылі класіцызму з цэглы ў 1780 г. Пасля Другой сусветнай вайны была праведзена значная рэканструкцыя гэтага архітэктурнага помніка. Магчыма, менавіта тады скразны арачны праход быў перароблены ў глухую нішу, на якой усталяваныя мемарыяльныя дошкі.

Асабняк (Кастрычніцкая, 14)

Асабняк (Пушкіна, 211)

Асабняк (Савецкая, 45)

Асабняк Спірыдонава (пачатак XX ст.)

Сярод знакавых архітэктурных помнікаў горада мы можам адзначыць гарадскі асабняк, які некалі належаў заможнаму гараджаніну Спірыдонаву, прадстаўніку купецтва Рагачова. Пабудаваны дом у стылі класіцызму з цэглы ў 1906 г. Пасля Другой сусветнай вайны дом выкарыстоўваўся як дзіцячая ўстанова і аздараўленчы лагер. У 1980-я гг. быў значна пашкоджаны вонкавы выгляд пабудовы і паркавыя насаджэнні побач з домам. У руінах захавалася частка невялікага франтона.

Аўгустоўскі канал (аб'ект)

Гэтаму архітэктурнаму помніку прысвечаны асобны маршрут, аднак мноства кропак і гэтага маршруту таксама знаходзіцца паблізу канала. Пры жаданні падарожнік можа збочыць і сюды, каб палюбавацца тэхнічнымі збудаваннямі і маляўнічымі берагамі.

Банк Пазямельна-сялянскі (1903-14 гг.)

Выкшталцоны будынак Маскоўскага міжнароднага гандлёвага банка ўзведзены з цэглы ў 1906 г. Ён ўдала спалучае ў сабе два стылі – эклектыкі і мадэрн. Убачыць яго можна па вул. Леніна, 50. Па вул. Міронава, 33 у 1914 г. у стылі мадэрн пабудаваны не менш цікавы будынак Пазямельна-сялянскага банка, які нагадвае невялікі палац. Захавалася ў горадзе і пабудова былога Азоўска-Данскога банка.

Батанічны сад (1932 г.)

Батанічны сад адкрыты з мая па кастрычнік. Заснаваны ён ў 1932 г. Калекцыя саду складаецца з дзевяці тысяч відаў раслін. Велізарныя прасторы адведзены для кветкавых палян, аточаных цяністымі алеямі ліп, дубоў, алешыны. Бясконцая разнастайнасць квітнеючых кустоў, рэдкіх відаў раслін. На працягу ўсяго сезону тут можна назіраць буянства водараў і фарбаў. Каля цэнтральнай частцы саду знаходзіцца невялікая сажалка з лебедзямі.

Благавешчанскі касцёл (1637 - 41 гг.)

У 1424 г. на месцы, якое раней было паганскім капішчам, па ініцыятыве вялікага князя Вітаўта пабудаваны драўляны каталіцкі храм. У 1637 г. на сродкі ўладальнікаў Вішнева, роду Храптовічаў, узведзены новы мураваны касцёл. У 1771 г. ён аднаўляўся пасля пажару і дабудоўваўся. Пры савецкай уладзе касцёл дзейнічаў. У храме захаваліся роспісы пілонаў і скляпенняў, выкананыя знакамітым мастаком Фердынандам Рушчыцам.

Благавешчанскі касцёл (1637-41 гг.)

Благавешчанскі касцёл (1848 г.)

З пачатку XVI ст. паселішча ў складзе ВКЛ. Сядзіба была закладзена, магчыма, яшчэ ў 10-я гг. XVI ст. Храптовічамі, пазней перайшла ва ўласнасць Макаравічаў. Захавалася некалькі каменных пабудоў і пейзажны парк з сажалкамі. У 1848 г. у стылі позняга класіцызму ўзведзена мураваная ўніяцкая царква. Пры савецкай уладзе храм быў зачынены і доўгі час знаходзіўся ў занядбаным стане. У 1996 г. святыня была адноўлена і асвечана як Благавешчанскі касцёл.

Благавешчанскі касцёл (1906 г.)

Паселішча ўзнікла не пазней за сярэдзіну XV ст. Уваходзіла ў склад ВКЛ як уласнасць родаў Іллінічаў, Вішнявецкіх. З сярэдзіны XVIII ст. – мястэчка. У 1909 г. узведзены грандыёзны Благавешчанскі касцёл у стылі неаготыкі. У самой вёсцы захавалася велізарная камяніца свірна. Ад сядзібы «Мяштовічы» захаваліся невялікія гаспадарчыя пабудовы, сядзібны дом, каменны лямус. У цэнтры вёскі ў 1909 г. з цэглы ў рэтраспектыўна-рускім стылі пабудаваны праваслаўны храм Св. Ганны. На могілках можна ўбачыць трохарачную браму XIX ст.

Бровар (1897 г.)

Бровар (Мазыр, 1885 г.)

Па вул. Савецкай знаходзіцца досыць вялікі старадаўні комплекс бровара. Пабудаваны гэты помнік прамысловай архітэктуры ў 1885 г. з цэглы ў стылі эклектыкі з элементамі барока і класіцызму на сродкі прадстаўніка мазырскай купецкай шляхты Маісея Аляксандрава. Пасля 1917 г. савецкая ўлада наладзіла тут выпуск саленняў, а ў канцы 1920-х гг. аднавіўся выпуск піва. У 2004 г. выпуск піва быў спынены і наладжана вытворчасць слабаалкагольных напояў.

Бровар (руіны)

Бровар (XVIII ст.)

Маёнтак вядомы з канца XVIII ст. як валоданні Радзівілаў. Затым перайшоў ва ўласнасць багатага шляхецкага роду Даманскіх. Ад некалі квітнеючага маёнтка захаваўся толькі будынак бровара (па іншых дадзеных – млына). Будынак дыхтоўны, знаходзіцца ў добрым стане.

Брукаванка Асіпаўшчына (1918-1919 гг.)

Брукаванка Зарэчча (1902 г.)

Дазволіць сабе брукаванку мог не кожны населены пункт. Па-першае, гэта была дарагая праца, па-другое, гэта была калектыўная праца з далучэннем літаральна ўсіх жыхароў. Заходняя частка Беларусі была значна больш заможнай, і там паселішчаў з брукаванкай захавалася да нашых часоў нашмат больш. Вось і ў Зарэччы ў 1902 г. былі калектыўна сабраныя сродкі на тое, каб мець падобную сучасную на той час брукаваную вуліцу.

Брукаванка Наваполле (1908 г.)

Асобныя паселішчы або нават групы паселішчаў былі настолькі заможнымі, што не толькі маглі дазволіць сабе калектыўна брукаваць вуліцы, але і пракладаць такія дарагія шляхі, напрыклад, да вадзяных млыноў, калі тыя стаялі на прыстойнай адлегласці ад мястэчак і вёсак. Вось і тут у 1908 г. была пракладзеная якасная дарога з каменным пакрыццём: ад вёскі Ягонка да берага ракі Сула, дзе быў пабудаваны вялізны, у чатыры паверхі, каменны вадзяны млын. Гэтая дарога – адна з самых прыгожых брукаванак у Мінскай вобласці.

Брукаванка Новы Свержань (XV ст.)

Брукаванка Падлессе (1886 г.)

Брукаванка Сімакава (канец XVIII ст.)

Тут з сярэдзіны XVIII ст. паспяхова дзейнічала Радзівілаўская мануфактура па вырабе мэблі для заможных кліентаў – шаф, куфэркаў, сталоў, сакрэтнікаў і т. д. У паселішча пастаянна прыязджалі заказчыкі і купцы. Таму ў вёсцы і была збудаваная трывалая і надзейная брукаванка прыблізна ў канцы XVIII ст. З часам дарога неаднаразова абнаўлялася і дабудоўвалася.

Брукаванка Ячонка (ХХ ст.)

У самой Ячонке таксама некалі – прыблізна з пачатку першага дзесяцігоддзя ХХ ст. – была вуліца, пакрытая палявым каменем, і нават не адна. Перад намі маляўнічы прыклад таго, як літаральна на нашых вачах знікае яшчэ адзін каштоўны помнік нашай гісторыі. У вёсцы можна ўбачыць толькі невялікія фрагменты гэтага «вечнага» пакрыцця. Астатнія часткі брукаванкі разабраныя або залітыя асфальтам.