Мясціны

Магіла Ігната Буйніцкага

Магіла Каруся Каганца

Магіла Марылі Верашчакі

Магіла народнага паэта Якуба Коласа

Магіла П. Багрыма

Магіла сына і маці роду Пуслоўскіх

Пасярод поля, паміж вёскамі, непадалёк ад дарогі Шчорсы – Любча можна ўбачыць магілу сына і маці роду Пуслоўскіх. Гэтае пахаванне звязанае з трагічнымі падзеямі паўстання 1863–1864 гг. Металічны манумент у выглядзе высокага крыжа з распяццем пастаўлены ў 1880 г. Існуе легенда, звязаная з гэтым журботным месцам.

Магіла Тамаша Зана

Тамаш Зан быў адным з арганізатараў таемных студэнцкіх таварыстваў філаматаў і філарэтаў, а таксама блізкім сябрам Адама Міцкевіча. Быў асуджаны царскімі ўладамі і на 13 гадоў сасланы ў Сібір. Пасля вяртання з ссылкі пасяліўся ў Смальянах. У 1855 г. яго адпявалі ў мясцовым касцёле. Тамаш Зан пахаваны на мясцовых каталіцкіх могілках. Помнік на магіле ўстаноўлены прыкладна ў 1857 г.

Магіла Томаша Ваўжыцкага

Магіла ўдзельніка паўстання 1863-1864 гг. Войцэха Дамарацкага

Магіла ўдзельнікаў паўстання 1863-1864 гг.

Магіла ўдзельнікаў паўстання 1863-1864 гг.

Магіла Фердынанда Рушчыца

Магіла Францішка Багушэвіча

Магіла Ю. Булко

Магіла Юліюса Столе

Магілёў. Габрэйскія могілкі

Накіроўваемся ў жылы район «Юбілейны». Некалі гэтыя мясціны Магілёва былі вядомыя як Машэкаўка. Тут, у атачэнні вуліц Ольчынская і Нацыянальны спуск, часткова захаваліся габрэйскія могілкі, вядомыя з самага канца XIX ст. Тыя мацэвы, якія ўсталявалі нанова, датуюцца канцом XIX ст. Пасля Другой сусветнай вайны частка могілак была адведзена ўладамі пад жылую забудову і гаражы. Самыя вялікія разбурэнні акропаль атрымаў у 70-я гг. ХХ ст. Толькі ў пачатку XXI ст. тэрыторыя была ўпарадкавана і абнесена агароджай.

Магілёў. Управа

Сённяшні адрас гэтай архітэктурнай каштоўнасці горада — вуліца Леніна, 1. Перад намі будынак гарадской управы, узведзены ў стылі эклектыкі з элементамі класіцызма з цэглы ў 1868 г. Складаецца з двух аб’ёмаў: адзін у тры паверхі, больш дэкарыраваны і выходзіць галоўным фасадам на плошчу, другі двухпавярховы. Нават сёння будынак гарадской управы выкарыстоўваецца пад сучасныя адміністрацыйныя ўстановы. З часам былі згубленыя некаторыя элементы вонкавага дэкору, асабліва на трэцім паверсе.

Магілы Яна і Цэцыліі

Адно з самых улюбёных паселішчаў Элізы Ажэшка на Гарадзеншчыне. Ад старадаўняга маёнтка, апошнім уладальнікам якога быў блізкі сябар пісьменніцы Браніслаў Багатырэвіч, засталося некалькі каменных пабудоў. А побач з вёскай знаходзяцца магілы Яна і Цэцыліі, герояў прыгожай легенды пра каханне і адданасць, якую Ажэшка апісала ў сваім рамане «Над Нёманам». На магіле – разьбяная драўляная скульптура.

Маёнтак «Шамякоўшчына»: сядзібны дом

Некалі гэтая мясцовасць пад горадам Лідай была вядома як Шамякаўшчызна. Сёння гэта ваколіцы вёскі Чашэйкі. Асмелюся выказаць меркаванне, што Перлінкай колішня сядзібы быў яго невялікае паркавае атачэнне і сажалка. Сам парк і пладовы сад гаспадары абсадзілі хвойнымі ды ліпавымі дрэвамі. Шырокая кляновая алея вяла ад сядзібы да вялікага шляху. Добра захаваўся каменны сядзібны дом. Сходні ганка зроблены з гранітных квадраў. Высікі скляпеністы цокаль пабудовы быў гаспадарчым памяшканнем.

Маёнтак аканома

Маёнтак Бохвіцаў

Маёнтак мог некалі належаць роду Бохвіцаў. Цагляны сядзібны дом у стылі класіцызму пабудаваны прыкладна ў сярэдзіне ХІХ ст. Доўгі час пасля Другой сусветнай вайны ў доме працавала вясковая школа, потым крама. Сёння сядзібны дом ляжыць у руінах, а рэшткі некалі прыгожага парку – у страшным запусценні.

Маёнтак Браніцкіх

Тутэйшы старажытны маёнтак вядомы з сярэдзіны XVI ст. Належаў Хадкевічам, Калупайла, Браніцкім. Драўляны сядзібны дом на вялізных каменных сутарэннях са скляпеністай столлю ўзводзіўся прыкладна ў 30-я гг. XIX ст. Дом упрыгожаны ганкам пад трохвугольным франтонам на чатырох драўляных калонах. Часткова захаваліся арыгінальныя аконныя шалёўкі і дэкор дома з руставога каменю.

Маёнтак Бычэўскіх

Ад маёнтка шляхецкага роду Бычэўскіх, які некалі квітнеў тут, да нашых дзён дайшлі некалькі гаспадарчых і прамысловых пабудоў: двухпавярховы будынак бровара з мансардай, побач – пабудова спіртасховішча. На краі парку, які захаваўся толькі часткова, стаіць дабротна складзеная з якаснай цэглы невялікая канюшня. Пры разумным выкарыстанні ўсе будынкі маглі б праслужыць яшчэ доўгія гады.

Маёнтак Лопацей

З сярэдзіны ХІХ ст. маёнткам валодалі прадстаўнікі роду Лопацей. У 1880-я гг. Рамуальд Лопаць пабудаваў цагляны сядзібны дом у стылі позняга класіцызму. Двухпавярховы дом мае мінімальны вонкавы дэкор. Хутчэй за ўсё, больш вытанчаныя рысы ён страціў падчас шматлікіх перабудоў. Дом упрыгожаны тэрасай на пяці калонах перад парадным уваходам. Пейзажны парк маёнтка захаваўся часткова.

Маёнтак Любанскага

Маёнтак належаў памешчыку Любанскаму. З пачатку ХІХ ст. ім валодалі Сулістроўскія. Сядзіба – помнік эклектычнай архітэктуры. Да нашых дзён захаваліся афіцына (1900 г.), два ўнікальныя драўляныя свірны (1851 г.), драўляны і каменны жылыя дамы (1879 г.). Тэрыторыя сядзібы дагледжаная.

Маёнтак Пукава

Маёнтак Радзівілаў "Гародзій"

Маёнтак роду Яленскіх

Маёнтак роду Яленскіх закладзены ў сярэдзіне XVIII ст. Добра захаваўся цагляны сядзібны дом ў стылі класіцызму (XVIII ст.). У савецкі час у ім працавала школа. Ад маёнтка захаваліся драўляны свіран з тэрасай на ўсю даўжыню будынка, вялізны цагляны свіран, прасторная цагляная пабудова кузні і іншыя гаспадарчыя пабудовы, а таксама адзін пілон уязной брамы.

Маёнтак шляхецкага роду Гарватаў

У пачатку ХІХ ст. тут створаны яшчэ адзін маёнтак вядомага шляхецкага роду Гарватаў. Захаваліся руіны гаспадарчай пабудовы, брамы маёнтка, вялізны парк і невялікі, але зграбны ў прапорцыях сядзібны дом, пабудаваны з цэглы ў класічным стылі ў 1829 г. Тэрыторыю парку і маёнтка даглядаюць мясцовыя жыхары.

Маёнтак Яленскіх

Былы мясцовы маёнтак таксама належаў Яленскім. Гаспадарчыя пабудовы маёнтка нядаўна былі разабраныя, але захаваўся сядзібны дом, пабудаваны з цэглы ў стылі класіцызму. У ім і сёння жывуць людзі. Мясцовыя ўлады замянілі дах. Побач стаіць старэнькі калодзеж, над якім, са слоў старажылаў, некалі ўзвышаўся прыгожы каваны шацёр.