Мясціны

Замак Кішак і Радзівілаў

Узнікла паселішча ў ХІІІ ст. З 1465 г. – уласнасць ваяводы Кезгайла, потым роду Гаштольдаў, Яна Кішкі. З 1528 г. – мястэчка. У 1575 г. Кішка заклаў тут замак, які быў дабудаваны Радзівіламі ў 1606 г. У 1590 г. мястэчка атрымала Магдэбургскае права, а ў 1644 г. – герб. Падчас вайны 1654–1667 гг. паселішча было поўнасцю зруйнаванае. У 1949 г. з цэглы замка пабудаваная школа. У 1910 г. пабудаваная царква Св. Іллі ў псеўдарускім стылі. Захаваліся сінагога і хедар (ХІХ ст.), а таксама радавая забудова ХІХ ст.

Замкавая гара

На працягу 500 гадоў Мсціслаўскі замак пераносіў шматлікія асады. У выніку замак быў канчаткова знішчаны Маскоўскай дзяржавай. Пачынаючы з 1386 г., замак неаднаразова вытрымліваў асады маскоўскіх войскаў. Падчас вайны 1654-1667 г. ён быў спалены, але яго тут жа аднавілі жыхары горада. У 1660 і 1708 гг. замак быў разбураны дашчэнту па загадзе маскоўскага цара. Цвярдыня зноў была адноўленая і праіснавала да 1772 г.

Замчышча

Запаведнік "Свіцязянскі"

З птушынага палёту бачна, што возера Свіцязь – плошчай каля 170 гектараў – утварае амаль ідэальнае кола. У 1970 г. на землях, якія прылягаюць да возера, быў створаны дзяржаўны ландшафтны запаведнік "Свіцязянскі". На берагах гэтай прыроднай жамчужыны жыве мноства легенд і паданняў, якія згадваюцца ў творах Адама Міцкевіча.

Заслаўе. Крыніцы

Яшчэ зусім нядаўна ў гэтым былым мястэчку існавалі дзве святыя крынічкі. Адна з іх, больш буйная, была на самым беразе ракі Чарніцы, недалёка ад вуліцы Вялікая. Другая, больш сціплая, якая насіла вельмі кранальную назву «Слёзы Рагнеды», бруілася за валам Заслаўскага гарадзішча. Яна сёння амаль знікла з нашых вачэй. А вось крыніца на беразе Чарніцы нядаўна атрымала новую прыгожую альтанку ці навес з купалам і крыжыкам. Вельмі спадзяюся, што і крыніца «Слёзы Рагнеды» некалі зноў ажыве.

Застаўны дом

Тут можна ўбачыць помнік архітэктуры з разраду паштовых станцый і застаўных дамоў. У 1852 г. на старым паштовым гасцінцу – сёння гэта дарога Р43 – магчыма, па гатовым праекце пабудаваны гэты цагляны застаўны дом у стылі класіцызму. Гаспадарчыя пабудовы, узведзеныя разам з домам, не захаваліся.

Засулле

З пачатку XIX ст. гэтая сядзіба належала шляхецкаму роду Свентаржэцкіх. У канцы стагоддзя тут стаў гаспадарыць род Крупскіх. Пасля вяртання з сібірскай ссылкі ў 1872 г. усяго год тут пражыў Караль Кастравіцкі, які, магчыма, у Засуллі быў і пахаваны. Ад колішняй невялікай гаспадаркі засталіся руіны бровара, які быў узведзены з апрацаванага палявога каменю. Побач захаваўся спіртапрыёмнік, таксама ў пашкоджаным стане. Гэтыя будынкі, узведзеныя ў 1892 г., і сёння ўяўляюць сабой яскравы прыклад эклектычнай прамысловай архітэктуры.

Заходняя брама

Зачараваны мост і мост Нявесты

Сустракаючыся з гэтым мостам, я заўсёды ўспамінаю цікавую легенду пра яго, расказаную мне ў дзяцінстве дзядзькам, цудоўным апавядальнікам і выдумшчыкам, якія працаваў у свой час у Радзівілаўскай эканоміі лесніком і пры гэтым быў нашчадкавым паляўнічым.\r\nКалі падчас вясельнай працэсіі на гэтым мосце ў нявесты ветрам сарвала вэлюм, дзяўчына забараніла яго падымаць, патлумачыўшы гэта тым, што разам з вэлюмам паляцелі яе ранейшыя нягоды і страты. Усё вяселле нявеста правяла ў сціплым вяночку з жывых кветак.\r\n

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца

Званіца касцёла Св. Пятра і Паўла

З 1528 г. Ківацічы згадваюцца ў пісьмовых крыніцах як ўласнасць роду Пацаў. Затым гэтымі землямі валодалі Мяжэўскія. Ад знішчанага падчас Другой сусветнай вайны касцёла на старадаўніх каталіцкіх могілках захавалася драўляная капліца (XIX ст.), пабудаваная ў стылі народнага дойлідства. Унікальныя і самі могілкі са мноствам цікавых каменных і металічных надмагілляў уладальнікаў тутэйшых маёнткаў.

Земляныя ўмацаванні вайны 1812 г. "Батарэі"

Земляныя работы па стварэнні ўмацаванняў з мэтай абароны горада і моста праз Бярэзіну былі пачаты напярэдадні ваенных дзеянняў 1812 г. З пачаткам вайны яны былі пакінутыя няскончанымі, нават не былі ўсталяваныя артылерыйскія прылады. Тым не менш яны адыгралі немалаважную ролю падчас нашэсця французскай арміі. У канцы 1920-х гг. умацаванні атрымалі статус гістарычнага помніка.

Земляробская школа

Тут захаваўся Узнясенскі храм у рэтраспектыўна-рускім стылі з чырвонай цэглы. Узведзены ён па адным з тыпавых праектаў непадалёк ад ракі ў 1908 г. Да 1989 г. храм быў у руінах. У 1868 г. са светлай цэглы пабудаваны маляўнічыя карпусы земляробскай школы ў стылі мадэрн. Вялікі Г-падобны асноўны корпус і будынак флігеля размясціліся побач у глыбіні старога парку.

Земляробская школа: флігель

Земская управа

У гэтым мілым правінцыйным мястэчку захавалася некалькі архітэктурных помнікаў. Сярод іх – значна перабудаваны будынак пажарнага дэпо, па іншай версіі – службовы корпус (1903), некалькі гаспадарчых пабудоў складанай канструкцыі (1906), дыхтоўная невялікая лядоўня з бутавага каменю і двухпавярховы будынак земскай управы (1914).

Злобаўшчына

Прыкладна ў сярэдзіне XVIII ст. маёнтак стаў уласнасцю Валовічаў, потым Масольскіх. З канца XVIII ст. маёнтак знаходзіўся ва ўласнасці роду Гаўвальтаў, потым Глязераў. Да канца ХІХ ст. маёнтак перайшоў у валоданне Залюцінскіх, якія ў 1900 г. пабудавалі комплекс будынкаў спіртзавода з апрацаванага каменю. Да нашых дзён ад маёнтка дайшло некалькі драўляных і цагляных гаспадарчых пабудоў.

Італьянскі сад

Мірскі пейзажны парк займае плошчу каля 20 га і мае ўласныя ландшафтныя асаблівасці, сваю экзотыку і непаўторную гісторыю. Закладзены парк у першым дзесяцігоддзі ХХ ст. Парк часткова акружае штучную сажалку, тут таксама ёсць зона экзатычных раслін і тэрыторыя, некалі адведзеная пад «італьянскі сад». Масток, што злучаў бераг сажалкі з астраўкамі, на жаль, згублены.